İşverenin Eşit Davranma Borcu ve Sonuçları

Eşit davranma ilkesi gerek İş Kanunu’nda gerekse Anayasa ve Uluslararası sözleşmelerde düzenlenmiş olup, iş hukuku bakımından bu ilke; işverene, işyerinde çalışan işçiler arasında haklı ve objektif bir neden olmadıkça farklı davranmama yükümlülüğü getirmektedir.

İş Kanunu’na göre işveren;

  • İşçiler arasında dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayanarak ayrım yapamaz.
  • Esaslı bir neden olmadıkça tam süreli çalışan işçi karşısında kısmî süreli çalışan işçiye, belirsiz süreli çalışan işçi karşısında belirli süreli çalışan işçiye farklı işlem uygulayamaz.
  • Biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde, cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamaz.
  • Aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret veremez. İşçinin cinsiyeti nedeniyle özel koruyucu hükümlerin uygulanması, daha düşük bir ücretin uygulanmasını haklı kılmaz.

Görüldüğü üzere yasada düzenlenen eşit davranma ilkesiyle işverenin yönetim hakkı sınırlandırılarak, işverenin işyerinde çalışan işçiler arasında keyfi biçimde ayrım yapması yasaklanmıştır. Ancak bu ilkenin amacı; tüm işçilerin hiçbir ayrım gözetilmeksizin aynı duruma getirilmesi değil, eşit durumdaki işçilerin farklı işleme tabi tutulmasını önlemektir. Bununla birlikte işverenin işçiler arasında farklı uygulamaya gitmesi esaslı ve zorunlu bir neden dayanıyorsa işveren eşit işlem borcuna aykırı davranmış sayılmaz.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi işverenin eşit davranma borcu ile ilgili bir kararında;

“…Prim, işçinin mal veya hizmet üretiminde daha istekli hale gelmesi ve başarısının artması için işverence ödül niteliğinde verilen ek ödemeler şeklinde tanımlanabilir. Prim ödemesinden amaç, işçinin dava verimli bir şekilde çalışmaya özendirilmesidir. Pirimin kişiye özgü olması sebebiyle ikramiyeden farklı olarak prim ödemelerinin genel bir nitelik taşıması gerekmez. Bununla birlikte, işveren tarafından ayrımı haklı kılan geçerli nedenler olmadığı sürece prim uygulaması yönünden de işverenin eşit davranma borcu söz konusudur…”(T.C. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2014/37727, K. 2016/8506, T. 5.4.2016)

şeklinde hüküm tesis ederek işverenin esaslı bir neden olmadıkça prim uygulaması yönünden eşit davranma yükümlülüğü olduğunu belirtmiştir. Buna göre işveren haklı bir neden olmadıkça aynı kıdem ve pozisyonda çalışan, başka bir deyişle eşit durumdaki işçilerden birine prim verip diğerine vermemezlik edemez.

Eşit davranma borcuna aykırılığı ispat etme yükü işçidedir. Ancak işçi, işverenin bu yükümlülüğüne aykırı davrandığını güçlü biçimde gösteren bir delil ileri sürerse bu kez işveren eşit davranma borcuna aykırı davranmadığını ispat etmek zorunda kalacaktır. İşverenin eşit davranma borcuna aykırı hareket etmesi halinde işçi,  işverenden dört aya kadar ücreti tutarında eşit davranmama tazminatı adı altında bir tazminat talep edebilir.

4 Yorumlar

  1. Yardım Lütfen ?

    Ben öğrenciyim İşsizlik maaşı alırken aynı zamanda başbakanşık burs/kredisi alınabilirmi???

    • Okan Koçak

      Alınabilir. Burs ile işsizlik ödeneğinin alakası yok.

  2. 4 yıldır markette çalışıyorum
    Mesailerim yatmadı
    Eşit kıdem aynı işi olan arkadaşlara zam yapılmış 100tl
    Ben hala aynı maaş alıyorum
    Onların vardiyası inci gibi
    Benim hep karışık yapıyorlar
    Aynı zamanda annem rahatsız işten ayrılmak istediğimi söyledim
    İnsan kaynaklarına
    Kendi isteğine çıktığım için işsizlik maaşı kıdem tazminatı alamazsın dedi

    • Okan Koçak

      Mesaileriniz yatmadıysa ve eşit davranma ilkesine aykırılık varsa işvereninize düzeltmesini söyleyin. Düzeltmezse haklı nedenle sözleşmeyi tek taraflı feshedin ve tazminatlarınızı ödemezlerse dava açın.

      Yok beni işten çıkarmasınlar ama hakkımız aramak istiyorum derseniz İŞKUR’a şikayet dilekçesi verin. ALO 170 sizi yönlendirecektir yada en yakın İŞKUR’a müracaat edin.

Menü