İbraname Nedir? Geçerlilik Şartları Nelerdir?

İş sözleşmelerinin herhangi bir nedenle sona ermesi durumunda uygulamada sıklıkla karşılaştığımız hususlardan biri işçiye herhangi bir hak ve alacağı kalmadığına ilişkin ibraname imzalatılmasıdır. Bu yazımızda ibraname ve geçerlilik şartları üzerinde duracağız.

İbraname, işçinin işten ayrılırken İş Hukuku ve iş sözleşmesinden kaynaklanan her türlü hak ve alacağını aldığını gösterir belgeye denir ve iş sözleşmesinin sona ermesinden sonra ibranamenin geçerlilik şartlarının gerek işçiler gerekse işverenler tarafından bilinmemesi nedeniyle bu belgeler uygulamada hatalı olarak düzenlenmekte ve bu durum bazen işçilerin ve bazen de işverenlerin zarara uğramasına neden olmaktadır.

İbranamenin geçerlilik koşulları Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Peki, yasal düzenlemeye göre işçi ve işverenler ibranamede hangi hususlara dikkat etmelidir?

  • İbraname yazılı olmalıdır.
  • İş sözleşmesinin sona erme tarihiyle ibraname tarihi arasında en az 1 aylık süre bulunmalıdır.
  • İbranamede, ibra konusu alacakların türü ve miktarı ayrı ayrı belirtilmelidir.
  • Ödemeler mutlaka banka kanalıyla yapılmalıdır.

İbranamenin yukarıda belirttiğimiz koşulları taşımaması durumunda geçersiz sayılacağı kanunda açıkça belirtilmiştir.

Yine Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin aşağıda yer alan yeni tarihli bir kararında belirttiğimiz şartları içermeyen ibranamelerin geçersiz olacağı hüküm altına alınmıştır.

“…İbra sözleşmesi, 1.7.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 Sayılı Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiş olup kabul edilen Kanun’un 132. maddesi “Borcu doğuran işlem kanunen veya taraflarca belli bir şekle bağlı tutulmuş olsa bile borç, tarafların şekle bağlı olmaksızın yapacakları ibra sözleşmesiyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılabilir” hükmünü getirmiştir. İbranameyle ilgili olarak diğer önemli bir düzenleme ise 6098 Sayılı Kanun’un 420. maddesinde yer almıştır. Sözü edilen hükme göre, işçinin işverenden alacağına dair ibra sözleşmesinin yazılı olması, ibra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması, ibra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi, ödemenin hak tutarına nazaran noksansız ve banka aracılığıyla yapılması şarttır. Bu unsurları taşımayan ibranameler kesin olarak hükümsüzdür. Hakkın gerçek tutarda ödendiğini ihtiva etmeyen ibra sözleşmeleri veya ibra beyanını muhtevi diğer ödeme belgeleri, içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Bu halde dahi, ödemelerin banka aracılığıyla yapılmış olması zorunludur.

Dosya kapsamında bulunan tarihsiz istifa dilekçesi ve 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun yürürlüğü dönemindeki ibraname anılan Kanun’daki şartları taşımamakla birlikte geçersiz olup bu ibranameye itibar edilmemesi gerektiğinden davacının kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesi isabetli olmayıp bozmayı gerektirmiştir…” (T.C. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 04.04.2016 tarih, 2015/4407 Esas, 2016/9625 Karar Sayılı Kararı)

Görüldüğü üzere işçiye banka kanalıyla herhangi bir ödeme yapmaksızın matbu ifadelerle hiçbir hak ve alacağı kalmadığına yönelik ibraname imzalatılmasının hukuken bir geçerliliği bulunmamaktadır. İşçiye hukuken geçerli olmayan bir ibraname imzalatılması halinde bu durum işçinin işveren aleyhine dava açmasını engellemediği gibi işvereni de riskten kurtarmayacaktır. Yine iş ilişkisi devam ederken alınan ibranameler de aynı şekilde geçersizdir. Zira işçinin henüz hak kazanmamış olduğu (doğmamış) alacakları için ibraname imzalamış olması genel hukuk kurallarına aykırıdır. İzah ettiğimiz nedenlerle ibranamenin geçerli bir şekilde hazırlanması hususunda yukarıda belirtilen şartlara dikkat edilmesi gerek işverenlerin gerekse işçilerin mağdur olmasının önüne geçecektir.

8 Yorumlar

  1. Ertuğrul

    Merhaba benim 13,11,2016 itibariyle işten çıkarıldım,, çıkış işlemleri sırasında tüm haklarımı aldığıma dair ibraname imzaladım ama şu ana kadar herhangi bir ödeme yapılmadı yapılsa dahi 5 taksitte çek olarak vereceklerini söylüyorlar,, şimdi ben gitsem dava açsam bu ibraname geçersiz sayılırmı? 2008de o işlerinde çalışmaya başladım,,

    • Okan Koçak

      O ibranamenin hiç bir geçerliliği yok ve siz kabul etmezseniz de 5 taksitte ödeyemezler.

  2. Migrosta işten çıktıktan 1 ay sonra bana ibraname imzalattılar.imzalamadan para yatmaz dediler.Bu ibranameden ne kadar süre içerisinde alacaklarım hesabıma yatar?

    • Okan Koçak

      İbraname işten ayrıldıktan 1 ay sonra imzalatılır. Migros’un bu uygulaması doğru fakat siz işten ayrıldıktan sonra maaşınız yatmalıydı. Yani ibraname işten ayrıldıktan 1 ay sonra yatırılır. Eğer siz işçinin maaşını ödemediyseniz ibranamenin 1 ay sonra imzalatılmasının bir anlamı yok. Siz maaşınızı işten ayrıldığınız gün almalıydınız.

  3. Kamil kivanc örendirek

    6 senedir çalıştığım işyerinden mesai ve izin para mi alamadığım için 10 06 2017 tarihinde işten ayrıldığım ihtarname gönderdim dönüş olmadı şimdi bana ibraname imzalatmak istiyorlar 3gun sonra paranı alırsın diyorlar ama verilen para hak ettiğinden daha az ne yapmalıyım dava açabilirmiyim simdiden teşekkürler

    • Okan Koçak

      Evet açabilirsiniz. Hak ettiğinizi verdiklerinde imzaları atın.

  4. Merhaba ben 2007-2011 yılları arasında yurtdışında türk firmasında calıstım kendi isteğimle işten ayrıldım ve tazminat almadım. Nedeni ise 4 yıl ekmeğini yediğim için. Cikarkende ibraname imzalattilar. Sene 2017 şimdi dava açsam o yıllardaki tazminatımı alabilirmiyim? Şimdiden teşekkürler

    • Av. Nurcan Konur

      Merhaba,

      İşten ayrılmak için haklı bir sebebiniz yoksa (ücretiniz eksik ödenmiyorsa vb.) istifa etmeniz halinde kıdem tazminatı alamazsınız.

Menü